اهمیت زیارت حضرت رضا(علیه‎السلام)  
 
زیارت امام رضا(علیه‎السلام) مزایای بسیاری دارد که در این مقاله به تعدادی از آنها اشاره می‎شود.

مزیت اول: زیارت حضرت رضا(علیه‎السلام) افضل و برتر از زیارت سیدالشهدا(علیه‎السلام) است :

حضرت عبدالعظیم حسنى گفت: به حضرت جواد(علیه‎السلام) عرض كردم :

متحیرم كه به زیارت قبر حضرت سیدالشهدا(علیه‎السلام) مشرف شوم یا به زیارت پدرتان .

فرمود: اندكى صبر كن؛ سپس داخل اندرون شد بعد - در حالى كه اشك‎هایش بر رخسارش جارى بود - خارج شد و احتمالا به یاد پدرش افتاده و بر دورى از پدر اشك ریخته بود...  فرمود: زائران امام حسین (علیه‎السلام) بسیارند؛ اما زائران پدرم كم هستند.

در روایت دیگر فرمود: زیارت پدرم افضل است زیرا حضرت ابا عبدالله الحسین(علیه‎السلام) را همه مردم زیارت مى‎كنند؛ امام پدرم را، جز خواص شیعه زیارت نمى‎كنند.(1)

زیرا هر فرقه‎اى از شیعه، امام حسین(علیه‎السلام) را از جهات مختلفى از قبیل، شهادت آن حضرت، مخصوصا فرزند بى واسطه حضرت زهرا(علیهاالسلام) بودن، محترم مى‎شمارند و فِرَق دیگر شیعه، از قبیل: كسیانیه، زیدیه، اسماعیلیه و واقفیه و ... امامت حضرت سیدالشهدا(علیه‎السلام) را پذیرفته‎اند؛ اما در این میان، حضرت رضا(علیه‎السلام) داراى ویژگى خاصى است كه اغلب انشعابات تشیع، قبل از ایشان بوده و باقیمانده از فِرَق مختلف همین خواص شیعه هستند كه به ولایت حضرت رضا (علیه‎السلام) معتقدند و شمارشان نسبت به بقیه كمتر است؛ لذا در روایات «عارفا بحقه» قید شده یعنى ایشان را امام واجب الاطاعة بداند.

مزیت دوم: زائر امام رضا(علیه‎السلام) از زوار تمام انبیاء و اولیا و ائمه(علیهم‎السلام) افضل و با ارزش‎تر است .

سلیمان بن حمص گفت(2) از موسى بن جعفر(علیهماالسلام) شنیدم كه مى‎فرمود: هر كس قبر فرزندم على را زیارت كند خداوند ثوابى معادل هفتاد حج مبرور(3) به او عطا مى‎فرماید.

امام صادق(علیه‎السلام) فرمود: هر كس نواده مرا در طوس خراسان با معرفت به حقش، زیارت كند اجر هفتاد شهید از شهدایى كه در كنار رسول اكرم(صلى الله علیه و آله) پیكار كرده‎اند، به او داده مى‎شود.

عرض كردم، فدایت شوم عرفان به حقش چگونه است؟ فرمود:

"یعلم انه امام مفترض الطاعته، غریب، شهید؛ بداند كه او امام واجب الاطاعة و غریب و شهید است.

با تعجب گفتم: هفتاد حج مبرور؟! فرمود: آرى .

هفتاد هزار حج. باز با تعجب گفتم: هفتاد حج مبرور؟!

فرمود: آرى. هفتاد هزار حج مبرور. بار دیگر با تعجب پرسیدم .

فرمود: بعضى از حج‎ها در پیشگاه خدا مقبول نمى‎شود. هر كس فرزندم را زیارت كند یا شبى در كنار قبر او به سر برد، مانند كسى است كه خداوند را در عرش زیارت كند.

باز با تعجب پرسیدم مانند كسى كه خدا را در عرش زیارت كند؟!

فرمود: آرى. روز قیامت، در عرش خدا چهار نفر از پیشینیان: نوح، ابراهیم، موسى و عیسى و چهار نفر از آخرالزمان: محمد، على، حسن و حسین(علیهم‎السلام) گرد خواهند آمد و بعد، این مجلس ادامه خواهد یافت. یعنى غیر از این هشت نفر دیگران هم خواهند بود و زوار قبور ائمه(علیهم‎السلام) با ما، در همین جلسه شركت خواهند داشت .

درجه و با ارزش‎ترین عطیه و عنایت، مخصوص زوار فرزندم على بن موسى الرضاست .

مزیت سوم: براى زوار حضرت رضا(علیه‎السلام) ضمانت شده است كه خداوند گناهان گذشته و آینده‎اش را مى‎بخشد.

امام جواد(علیه‎السلام) فرمود: هر كس قبر پدرم، حضرت رضا(علیه‎السلام) را در طوس زیارت كند خداوند گناهان گذشته و آینده او را مى‎بخشد و روز قیامت براى او منبرى در مقابل منبر رسول خدا (صلى الله علیه و آله) مى‎نهد و با آسایش و آرامش بر آن منبر مى‎نشیند تا خداوند اعمال آخرین نفر از بندگان خود را رسیدگى نماید.(4) 

این روایت دو جنبه دارد:     1- بخشیدن گناه                2- آسودگى از حساب  .

مزیت چهارم: بخشیده شدن گناه به هر كمیت و كیفیتى كه باشد.

شخصى خراسانى(5) به امام رضا(علیه‎السلام) گفت: یابن رسول الله من پیامبر اكرم(صلى الله علیه و آله) را در خواب دیدم كه به من فرمود:

وقتى پاره تن من در سرزمین شما دفن شود و ستاره‎ای از من در آنجا غروب كند، چگونه امانت مرا حفظ خواهید كرد؟

امام رضا(علیه‎السلام) فرمود: من در سرزمین شما دفن مى‎شوم و پاره تن و ستاره دودمان اویم. سپس فرمود: بدان هر كس مرا با قید معرفت به حق واجبى كه خداوند از اطاعت برایم قرار داده است، زیارت كند؛ من و پدران گرامى‎ام در روز قیامت شفیع او خواهیم بود و هر كس را ما شفاعت كنیم، در قیامت نجات مى‎یابد ولو كان علیه مثل وزرالثقلین الجن و الانس؛ گرچه به گناه جن و انس آلوده باشد.

حضرت عبدالعظیم حسنى گفت: از حضرت جواد(علیه‎السلام) شنیدم كه مى‎فرمود:

هیچ كس به زیارت پدرم نمى‎رود كه گرفتار ناراحتى از قبیل: باران یا سرما و گرما شود؛ مگر این كه خداوند بدنش را بر آتش جهنم حرام مى‎كند.

مزیت پنجم: حمزة بن حمران از امام صادق(علیه‎السلام) نقل مى‎كند كه فرمود:

هر كس نواده مرا در طوس خراسان با معرفت به حقش، زیارت كند اجر هفتاد شهید از شهدایى كه در كنار رسول اكرم(صلى الله علیه و آله) پیكار كرده‎اند، به او داده مى‎شود.

عرض كردم، فدایت شوم عرفان به حقش چگونه است؟ فرمود:

"یعلم انه امام مفترض الطاعته، غریب، شهید؛ بداند كه او امام واجب الاطاعة و غریب و شهید است.

مزیت ششم: زیارت امام رضا(علیه‎السلام) معادل هفتاد هزار حج است. یكى از اصحاب گفت :

به حضرت صادق(علیه‎السلام) گفتم: فلانى مى‎گفت كه به شما گفته است: من نوزده حج عمره به جا آورده‎ام؛ و شما فرموده‎اید كه یك حج و یك عمره دیگر به جاى آور تا به اندازه یك مرتبه زیارت حضرت سیدالشهدا(علیه‎السلام) به تو اجر داده شود.

امام صادق(علیه‎السلام) فرمود: اكنون بگو كدام یك نزد تو محبوبتر است، بیست مرتبه به حج رفتن یا با امام حسین(علیه‎السلام) محشور شدن؟ گفتم: با امام حسین(علیه‎السلام) محشور شدن محبوب‎تر است . فرمود: پس به زیارت امام حسین علیه السلام برو.(6) 

با بررسى روایت ، زیارت امام حسین علیه السلام معادل بیست هزار حج هم وارد شده است .

در روایتى از عایشه نقل شده است(7) كه پیامبر اكرم فرمود: كسى كه حسینم را زیارت كند نود حج از حج‎هاى من، رسول خدا و عمره‎ام به او داده مى‎شود. اما توجه داشتید كه زیارت حضرت رضا (علیه‎السلام) صدهزار حج ثواب داشت .

مزیت هفتم: به نحو شگفت‎انگیزى به زوار امام رضا(علیه‎السلام) كه عارف به حق او باشند ثواب و پاداش داده مى‎شود؛ ثواب صدهزار شهید و مجاهد پیكارجو در راه دین و ثواب صد هزار حج عمره.

اباصلت هروى از قول حضرت رضا(علیه‎السلام) روایت می‎کند که: به خدا قسم هیچ یك از ما خانواده نیست؛ مگر این كه كشته شود یا شهید مى‎‎شود.

پرسیدم: آقا! شما را چه كسى مى‎كُشد؟ فرمود:

شرورترین خلق خدا به وسیله سم در زمانم؛ سپس مرا در دیار غربت دفن مى‎كنند.

«الا فمن زارنى فى غربتى كتب الله له اجر ماته الف شهید و ماته الف صدیق و ماته الف حاج معتمر(8) و ماته الف مجاهد و حشر فى زمرتنا و جعل فى الدرجات من الجنة رفیقنا؛ بدان كه هر كس مرا در غربتم زیارت كند خداوند ثواب صدهزار شهید و صدهزار صدیق و صدهزار حاجى و عمره‎گزار و صدهزار مجاهد مى‎دهد و با ما محشور مى‎شود و در درجات عالى بهشت رفیق ماست .

رسول اكرم (صلى الله علیه و آله) فرمود: به زودى پاره‎اى از تن من در خراسان دفن مى‎شود، هیچ غمگینى او را زیارت نمى‎كند مگر این كه خدا غم از دلش بزداید، و هیچ زائر گنهكارى مگر این كه خداى تعالى گناهانش را بیامرزد.

مزیت هشتم: آتش جهنم بر بدن زائر حضرت رضا(علیه‎السلام) حرام و ثواب زیارتش‍ بهشت برین است. على بن مهزیار گفت: به حضرت جواد(علیه‎السلام) گفتم: پاداش زائر امام رضا(علیه‎السلام) چیست؟ فرمود: الجنة و الله؛ به خدا قسم بهشت.(9)

عن عبدالعظیم الحسنى قال: سمعت ابا جعفر الثانى یقول  :

«ما زار ابى احد فاصابه اذى من مطر او برد او حر الا حرم جسده على النار(10)؛ حضرت عبدالعظیم حسنى گفت: از حضرت جواد(علیه‎السلام) شنیدم كه مى‎فرمود:

هیچ كس به زیارت پدرم نمى‎رود كه گرفتار ناراحتى از قبیل: باران یا سرما و گرما شود؛ مگر این كه خداوند بدنش را بر آتش جهنم حرام مى‎كند.

مزیت نهم: قیامت كه هیچ کس به یاد دیگرى نیست؛ امام رضا(علیه‎السلام) در تلاش برای نجات زائر خویش است .خدایا! به ما توفیق زیارت و قبول آن را عنایت فرما

در مَواقف قیامت سه جاست كه هیچ كس به یاد دیگرى نیست؛ و فقط به موارد زیر مى‎اندیشد.

1- میزان عمل: عاقبتش به خیر خواهد بود یا نه؟

2- چگونگى عبور از صراط: از صراط خواهد گذشت یا سقوط خواهد كرد؟

3- تحویل گرفتن نامه عمل: نامه اعمالش به دست چپش داده خواهد شد یا به دست راستش؟

امام رضا(علیه‎السلام) فرمود: من در این موارد خطرناك به داد زوارم خواهم رسید و از آنان شفاعت خواهم كرد.

قال الرضا(علیه‎السلام): من زارنى على بعد دارى اتیعته یوم القیامة فى ثلاث مواطن حتى اخلصه من اهوالها. اذا تطایرت الكتب یمینا و شمالا، عند الصراط و عندالمیزان .

حضرت رضا(علیه‎السلام) فرمود: هر كس مرا در این فاصله دورى كه دارم، زیارت كند روز قیامت سه جا به دادش مى‎رسم و او را از شدت آن سه مورد آسوده مى‎كنم :

1- هنگامى كه نامه‎هاى اعمال به دست راست یا چپ تحویل داده مى‎شود.

2- هنگام عبور از صراط .

3- هنگام سنجش اعمال .

مزیت دهم: در قیامت به حساب اعمال مردم رسیدگى مى‎شود؛ اما زوار امام رضا(علیه‎السلام) در خدمت رسول خدا(صلى الله علیه و آله) آسوده خاطر منتظر مى‎مانند تا رسیدگى به حساب مردم تمام شود.

بخش اول این روایت، در مزیت سوم كه آمرزنده گناه گذشته و آینده بود، ذكر شد؛ اما در این قسمت بر محاسبه نشدن و آسودگى از حساب تكیه شده است . كه قبلا ذكر شد منبرى برایش مى‎نهند تا خدا از حساب خلایق فارغ شود .

ابراهیم جعفرى از مهران چنین نقل كرده است كه گفت :

به خدمت امام جواد(علیه‎السلام) رسیدم و سؤال كردم: كسى كه پدر شما را در طوس زیارت كند، چه امتیازى دارد؟

فرمود: هر كس قبر پدرم را در طوس زیارت كند، خداوند گناهان گذشته و آینده‎اش را مى‎آمرزد.

مزیت یازدهم: زیارت حضرت رضا(علیه‎السلام) غم را از دل زائر مى‎زداید.

قال رسول الله(صلى الله علیه و آله):

ستدفن بضعة منى بخراسان مازارها مكروب الا نفس الله كربته و لا مذنب الا غفر الله ذنوبه(11)؛ رسول اكرم (صلى الله علیه و آله) فرمود: به زودى پاره‎اى از تن من در خراسان دفن مى‎شود، هیچ غمگینى او را زیارت نمى‎كند مگر این كه خدا غم از دلش بزداید، و هیچ زائر گنهكارى مگر این كه خداى تعالى گناهانش را بیامرزد.

صقربن دلف گفت: از امام هادى(علیه‎السلام) شنیدم كه فرمود:

هر كس برآورده شدن حاجتش را از خدا بخواهد، باید غسل كرده به حرم امام رضا (علیه‎السلام) رود، در بالاى سر آن حضرت دو ركعت نماز بخواند در قنوت نماز آنچه بخواهد( در صورتى كه كار حرام یا قطع رحم و خویشاوندى نباشد) از خدا بخواهد، خداى تعالى نیازش را برآورده سازد.

بنابراین در این دریاى متلاطم زندگى پیوسته طوفان‎هاى غم و اندوه زندگى او را در معرض خط قرار مى‎دهد. امام رضا(علیه‎السلام) را با معرفت باید زیارت كرد تا وجود انسان از این طوفان‎ها رها و دل از غم و صفات ناپسند زدوده و توشه‎اى براى سفر آخرت فراهم شود.

مزیت دوازدهم: شفاعت در انتظار زائران على بن موسى الرضا(علیه‎السلام) است . امام صادق (علیه‎السلام) فرمود: احدى از اولین و آخرین نیست مگر این كه روز قیامت، محتاج شفاعت حضرت رسول اكرم(صلى الله علیه و آله) است. (12) 

پس همه محتاج شفاعت هستند؛ اما طبق آیه ولا یشفعون الا لمن ارتضى؛ حضرت رضا(علیه‎السلام) فرمود:

«لا یشفعون الا لمن ارتضى دینه؛ شفاعت نمى‎كنند مگر كسانى را كه خدا دین و آیین آنها را بپسندد.(13) زیارت امام رضا(علیه‎السلام) موجب مى‎شود كه آن حضرت از زائرانش شفاعت كند.

حسین بن فضال از پدر خود نقل كرده است كه گفت: از حضرت رضا(علیه‎السلام) شنیدم كه فرمود: مرا با سم خواهند كشت و در سرزمین غربت دفن خواهم شد. این كه مى‎گویم پدرم از قول پدر بزرگوار و آباء گرامى‎اش از رسول اكرم(صلى الله علیه و آله) نقل كرده‎اند كه فرمود:

«الا فمن زارنى فى غربتى كنت انا و آبائى شفعاؤه یوم القیامة و من كنا شفعاءه نجى و لو كان مثل وزرا الثقلین(14)؛ بدانید كه هر كس مرا در غربتم زیارت كند، من و آباء گرامى‎ام روز قیامت شفیع او خواهیم بود. هر كس كه ما او را شفاعت كنیم نجات مى‎یابد اگر چه آلوده به گناه جن و انس ‍ باشد.

مزیت سیزدهم: زیارت حضرت رضا(علیه‎السلام) از حج و عمره و زیارت رسول اكرم(صلى الله علیه و آله) و امیرالمؤمنان، سیدالشهدا و امام کاظم(علیهم‎السلام) هم بهتر است .

محمد بن سلیمان گفت: به حضرت جواد(علیه‎السلام) گفتم :

شخصى حج واجب خود را به جا آورده پس از آن به حج عمره رفته و در مراجعت به زیارت رسول اكرم (صلى الله علیه و آله) نایل شده است؛ بعد به نجف و کاظمین رفته، حضرت على و امام موسى كاظم (علیهماالسلام) را زیارت كرده است؛ باز در همین ایام وضعش از نظر مالى به گونه‎اى است كه نمى‎تواند عازم حج شود؛ حال بفرمایید به حج برود، افضل و برتر است یا به طوس رفته، و حضرت رضا (علیه‎السلام) را زیارت كند؟

قال یاتى خراسان فیسلم على ابى علیه السلام افضل و لیكن ذلك فى رجب؛ فرمود: در صورتى كه در ماه رجب باشد به خراسان رفته، پدرم حضرت رضا(علیه‎السلام) را زیارت كند، بهتر است .

مزیت چهاردهم: در حرم حضرت رضا(علیه‎السلام) دو ركعت نماز با شرایط خاص به جا آوردن موجب برآمدن حاجت است .

صقربن دلف گفت: از امام هادى(علیه‎السلام) شنیدم كه فرمود:

هر كس برآورده شدن حاجتش را از خدا بخواهد، باید غسل كرده به حرم امام رضا (علیه‎السلام) رود، در بالاى سر آن حضرت دو ركعت نماز بخواند در قنوت نماز آنچه بخواهد( در صورتى كه كار حرام یا قطع رحم و خویشاوندى نباشد) از خدا بخواهد، خداى تعالى نیازش را برآورده سازد.

و نیز فرمود:

بارگاه ملكوتى حضرت رضا(علیه‎السلام) بقعه‎اى از بقعه‎هاى بهشت است كه هیچ مؤمنى آن را زیارت نكند، مگر این كه خداوند او را از آتش آزاد و وارد بهشتش نماید.

فضایل زیارت حضرت رضا(علیه‎السلام) از قول خود امام

باید توجه داشت كه فضایل زیارت امام هشتم(علیه‎السلام) به عناوین پانزده‎گانه مذكور محدود نمى‎شود و زیارت آن حضرت فضایل بسیارى دیگر نیز دارد كه در این مختصر نمى‎گنجد.

امام رضا(علیه‎السلام) فرمود:

هر كس به زیارت من رهسپار شود و عارف به حق من باشد، دعایش مستجاب و گناهانش بخشوده مى‎شود.

هر كس مرا در این بقعه زیارت كند مثل كسى است كه رسول خدا(صلى الله علیه و آله) را زیارت كرده باشد. در روز قیامت من و آباء گرامى‎ام شفیع او خواهیم بود.

و هذه البقعة روضة من ریاض الجنة و مختلف الملائكة لایزال فوج ینزل من السماء و فوج یصعد الى ان ینفخ فى الصور.(1)

بارگاه من باغى از باغ‎هاى بهشت و محل رفت و آمد فرشتگان است كه مرتبا فوج فوج تا روز قیامت از آسمان نزول مى‎كنند و فوجى دیگر به آسمان صعود مى‎نمایند.

برگرفته از بحارالانوار، ج 102، ص 44 .


پی‎نوشت‎ها:

1- بحارالانوار، ج 102، بخش ‍ اختصاصى زیارت حضرت رضا(علیه‎السلام)

2- عیون اخبار الرضا، ج 2، ص  263 .

3- كسى كه طاعتش پذیرفته شده، نیكویى كرده شده، مقبول، پسندیده (ف – عمید)

4- بحارالانوار، ج 102، ص 4 .

5- عیون اخبار الرضا، ج 2، ص  257.

6- تهذیب، ج 6، ص 48. 

7- بحارالانوار، ج 12، ص 35.

8- حاج و معتمر: كسى كه به حج و عمره رفته باشد.

9- بحارالانوار، ج 12، ص 39.

10- بحارالانوار، ج 102، ص 36.

11- بحارالانوار، ج 102، ص 34.

12- محاسن برقى، ص 183.

13- بحارالانوار، ج 3، ص 219.

14- عیون اخبار الرضا، ج 2، ص‍ 632.

برگرفته از کتاب 53 داستان از كرامات حضرت رضا(علیه‎السلام)، موسى خسروى